familylife.gr
Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: οι εξελίξεις

Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: Νέες ανακαλύψεις, νέες ελπίδεςΟ κλάδος της αναπαραγωγικής ιατρικής είναι ίσως αυτός που έχει εξελιχθεί ταχύτερα από κάθε άλλον τα τελευταία χρόνια.

Μάλιστα, οι έρευνες συνεχίζονται με αμείωτους ρυθμούς, ώστε η όλη διαδικασία να καταστεί ακόμα πιο ασφαλής και περισσότερα ζευγάρια να μπορέσουν να αποκτήσουν παιδί.

 

Του Ιωάννη Μιχαλόπουλου, μαιευτήρος-γυναικολόγου, επιστημονικού συνεργάτη Μαιευτηρίου ΛΗΤΩ

Η γέννηση της Louise Brown το 1978 σηματοδότησε μια νέα εποχή, όχι μόνο στο στενό πλαίσιο της αναπαραγωγικής ιατρικής αλλά και συνολικότερα της ιατρικής. Ίσως σε κανέναν άλλον ιατρικό κλάδο οι εξελίξεις όπως και τα χειροπιαστά αποτελέσματα δεν ήταν τόσο εντυπωσιακά όσο στον τομέα της ανθρώπινης αναπαραγωγής. Σήμερα περισσότερα από 2.000.000 παιδιά παγκοσμίως έχουν γεννηθεί με τις τεχνικές της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Από τη μεγάλη επιτυχία των Steptoe και Edwards έως τις μέρες μας, μια σειρά επιτεύγματα έχουν αποτελέσει σταθμούς-κομβικά σημεία της αναπαραγωγικής επιστήμης . Όπως είναι φυσικό, οι προσπάθειες συνεχίζονται με εντατικό ρυθμό και αφορούν σε διάφορα πεδία, τα οποία θα εξετάσουμε στη συνέχεια.

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση

Η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (PGD χρησιμοποιείται πλέον ευρύτατα για τη θεραπεία φυλοσύνδετων νοσημάτων, της β-μεσογειακής αναιμίας και άλλων μονογονιδιακών νοσημάτων. Σήμερα περισσότερα από 40 κληρονομούμενα νοσήματα μπορούν να διαγνωστούν έγκαιρα με τη μέθοδο αυτή. Στο πλαίσιο της προσπάθειας να αποφύγουμε τη μεταφορά εμβρύων με ανευπλοειδίες, εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια το προεμφυτευτικό screening (PGS), κατά το οποίο μπορούμε να αναγνωρίσουμε παθολογικά χρωμοσώματα με τη βοήθεια του in situ υβριδισμού (FISH).

Με τη μέθοδο αυτή το screening για ανευπλοειδίες έχει επεκταθεί σε 9 χρωμοσώματα (Χ, Υ, 13, 15, 16, 17, 18, 21 και 22). Σήμερα το PGS αποτελεί διαγνωστικό και θεραπευτικό εργαλείο για πληθυσμούς υπογόνιμων ζευγαριών με συγκεκριμένα ευρήματα: προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία της γυναίκας, φορείς χρωμοσωμικών μεταθέσεων, καθ' έξιν αποβολές, επανειλημμένες αποτυχίες στο IVF χωρίς εμφανείς λόγους. Παρ' όλα αυτά σήμερα δεν είναι εξακριβωμένο εάν το ποσοστό εμφύτευσης βελτιώνεται με τη χρήση της μεθόδου αυτής. Οι προσπάθειες στον συγκεκριμένο τομέα βρίσκονται σε συνεχή εξέλιξη.

logo-leto-gr

Ιατρικά άλματα

Πρόσφατη ένδειξη για την προεμφυτευτική διάγνωση αποτελεί και η τυποποίηση του συστήματος αντιγόνων HLA. Με τη μέθοδο αυτή μπορεί να γίνει μεταμόσχευση σε πάσχον άτομο βλαστοκυττάρων που προέρχονται από το αίμα ομφαλίου λώρου υγιούς αδελφού ο οποίος προκύπτει από έμβρυο στο οποίο μετά την εξωσωματική γονιμοποίηση έγινε PGD, διά της οποίας επιβεβαιώθηκε ότι το σύστημα HLA είναι ταυτόσημο και δεν φέρει συγκεκριμένη παθολογική μετάλλαξη. Στον τομέα της κρυοβιολογίας οι εξελίξεις είναι σημαντικές.

Με τη μέθοδο της υαλοποίησης (vitrification) χρησιμοποιούνται κρυοπροστατευτικές ουσίες ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία κρυστάλλων ενδοκυτταρίως. Μελέτες έχουν δείξει ότι η μεθοδολογία αυτή δίνει καλύτερα αποτελέσματα στην κατάψυξη - απόψυξη τόσο εμβρύων τρίτης ημέρας και βλαστοκύστεων όσο και ωαρίων. Στην τελευταία, τα αποτελέσματα είναι ακόμα περιορισμένα.

Τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες στον τομέα της κρυοσυντήρησης ωοθηκικού ιστού σε ασθενείς με νεοπλασία. Η μεταμόσχευση του ιστού αυτού στην ασθενή μετά τη θεραπεία τής δίνει ελπίδες στην προσπάθεια απόκτησης παιδιού με εξωσωματική γονιμοποίηση. Η in vitro ωρίμανση ωαρίων (in vitro maturation, ΙVM) είναι άλλος ένας τομέας εξέλιξης και μπορεί να προσφέρει μία ασφαλέστερη και φθηνότερη εναλλακτική λύση από το κλασικό IVF. Με τη μέθοδο αυτή, ωάρια στο στάδιο του βλαστικού κυστιδίου (GV) ωριμάζουν στο εργαστήριο 24 -48 ώρες χρησιμοποιώντας καλλιεργητικά υλικά εμπλουτισμένα με γοναδοτροφίνες.

Ακολουθεί η γονιμοποίησή τους με ICSI και τα έμβρυα που προκύπτουν είτε μεταφέρονται είτε φυλάσσονται. Από τη χρήση της IVM μπορούν να ωφεληθούν γυναίκες που βρίσκονται σε κίνδυνο να αναπτύξουν υπερδιέγερση των ωοθηκών, καρκινοπαθείς οι οποίες επιθυμούν να διατηρήσουν ωάρια για μεταγενέστερη χρήση καθώς και γυναίκες που παράγουν πολλά ανώριμα ωάρια κατά τη διάρκεια της διέγερσης των ωοθηκών τους. Με τη μέθοδο αυτή έχουν γεννηθεί περισσότερα από 400 παιδιά παγκοσμίως. Τα τελευταία χρόνια γίνεται προσπάθεια ηπιότερης θεραπείας με γοναδοτροφίνες ώστε να αποφευχθούν υπαρκτές ή ενδεχόμενες παρενέργειες των ουσιών αυτών στην υγεία της γυναίκας.

Η θέση των ανταγωνιστών της GnRH είναι σημαίνουσα σε αυτήν την προσπάθεια.

Σημεία προσοχής

Παρά τις μείζονες τεχνολογικές εξελίξεις που συντελούνται τα τελευταία χρόνια, πρέπει να καταβάλλεται συνεχής και εντατική προσπάθεια όσον αφορά στις επιπτώσεις που μπορούν αυτές να έχουν σε βάθος χρόνου στην υγεία των γυναικών. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι έχουν περάσει μόλις 32 χρόνια από τη γέννηση του πρώτου παιδιού με εξωσωματική γονιμοποίηση. Απαιτείται, λοιπόν, αυξημένη εγρήγορση ώστε να αποφεύγουμε ή τουλάχιστον να διακρίνουμε τυχόν ανεπιθύμητες αντιδράσεις στις γυναίκες που θεραπεύουμε. Καλά σχεδιασμένες μελέτες οι οποίες είτε βρίσκονται σε εξέλιξη είτε θα ξεκινήσουν βοηθούν ώστε οι προσπάθειές μας να γίνονται όχι μόνο με επιτυχία αλλά και με ασφάλεια.