familylife.gr
Τύποι κλάματος: Αναγνωρίστε τα σημάδια!

DiakopesOtitidaΤο κλάμα είναι το κύριο μέσο επικοινωνίας των βρεφών.

Είναι σχεδιασμένο από τη φύση να είναι τόσο δυσάρεστο για τη μητέρα, που να της δημιουργεί ανησυχία και εγρήγορση για να ικανοποιήσει άμεσα την ανάγκη του μωρού.

Ο γονιός είναι καλό να συνειδητοποιήσει ότι το μωρό, από πολύ νωρίς είναι ικανό να βιώνει την ιδία ποικιλία συναισθημάτων και αντιδράσεων που βιώνουμε κι εμείς.

Ωστόσο τα εκφράζει όλα με μια κοινή συνισταμένη, την ιδία φωνούλα, με κατ' αρχήν δυσδιάκριτες παραλλαγές στη χροιά, τον τόνο και την ένταση της. Είναι στο χέρι μας να ακούσουμε προσεκτικά το μωρό και να διακρίνουμε όσο μπορούμε το συναίσθημα και την ανάγκη του πίσω από τον τύπο κλάματος κάθε φορά. Αυτό σίγουρα δεν είναι εύκολη υπόθεση.

Πολλές φορές και ο πιο παρατηρητικός γονιός θα μπερδευτεί, δε θα αναγνωρίσει αμέσως την αίτια του κλάματος.

Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να απαντούμε με μια σειρά από ιεραρχημένες ενέργειες: Μήπως πεινάει; Μήπως έχει λερωμένη πάνα; Θέλει να σταθεί όρθιο για να ρευτεί; Βαριέται, θέλει κουβέντα κι ερεθίσματα; Μήπως το αντίθετο, έχει κουραστεί από τα υπερβολικά ερεθίσματα και χρειάζεται λίγο χρόνο χωρίς φως και φασαρία; Μήπως κρυώνει η είναι υπερβολικά ντυμένο; Βρίσκεται σε άβολη για αυτό στάση, με τα πόδια για παράδειγμα να χτυπάμε στη βάση του κρεβατιού; Μήπως έχει απλά ανάγκη για σωματική επαφή, για χάδι και αγκαλιά; Έχει κολικούς; Η, τέλος, εκδηλώνει ένα επίμονο και ερεθιστικό κλάμα που υποδηλώνει πόνο, πυρετό, αρρώστια;

Με την κατάλληλη προσοχή ο γονιός ελπίζει ότι θα μάθει τελικά πως ακούγεται το κλάμα του δικού του παιδιού σε κάθε μια από αυτές τις καταστάσεις.

Γονείς με δυο η περισσότερα παιδιά θα επιβεβαιώσουν το γεγονός ότι κάθε βρέφος, ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του, έχει το δικό του χαρακτηριστικό κλάμα.

Αλλά και σε όλα τα βρέφη ορισμένοι τύποι κλάματος είναι αρκετά χαρακτηριστικοί: για παράδειγμα το διακεκομμένο, απαρηγόρητο κλάμα της πείνας; Οι «ενοχλημένες» φωνές της λερωμένης πάνας; Το «σπασμένο» κλάμα της κούρασης; Το «παραπονιάρικο» της ανίας; Το «ανήσυχο» της ζεστής;

Αν όλα αυτά ακούγονται δύσκολα και δυσδιάκριτα – πράγμα καθόλου απίθανο, τουλάχιστον κατά τις πρώτες εβδομάδες και στο πρώτο παιδί- η προσπάθεια τουλάχιστον να καταλάβετε το μωρό σας μετράει!

Επικεντρωθείτε σε μια βασική διάκριση που χρειάζεται να κάνετε: είναι το κλάμα του μωρού ένδειξη επείγοντος η όχι; Το επείγον – από πεινά, πόνο, δυσφορία- είναι έντονο και ανεξέλεγκτο, απαιτεί την άμεση σας απάντηση. Το μη επείγον κλάμα του είναι κάπως διερευνητικό, με παύσεις αναμονής, σαν να περιμένει που και που την απάντηση σας.

Στον αντίποδα, θα μπορούσατε να βάλετε μια μεγάλη, γενική ταμπέλα «κλάμα»σε όλες τις ποικίλες εκφράσεις του μωρού σας και να αποκρίνεστε με στερεότυπο, μονοδιάστατο τρόπο; Να του βάζετε το μπουκάλι η την πιπίλα στο στόμα κάθε φορά που κλαίει από ανία η ενόχληση; Να αυξάνετε τα ερεθίσματα, το κούνημα στο ρηλαξ η τα παιχνίδια και τις φωνές σας κάθε φορά που έχει κουραστεί; Να το αφήνετε να κλαίει απαρηγόρητα στο κρεβατάκι του έως ότου κοιμηθεί εξαντλημένο; Η να σταματάτε το κλάμα προκαλώντας του υπνηλία και καταστολή με σταγόνες ούζο στην πιπίλα του η με ένα ισχυρό αντιισταμινικό.

Αυτά είναι πραγματικές καταστάσεις που συμβαίνουν στις μέρες μας. Δεν προσφέρουν καμία υπηρεσία στο παΐδι, σε εσάς και απώτερα στη σχέση σας μαζί του.

Πριν περιγράψω τον τρόπο επικοινωνίας με ένα βρέφος, χρειάζεται να τονίσω ότι δεν είναι κάθε στιγμή κατάλληλη για ερεθίσματα και συνδιαλλαγή. Τα μωρά, όταν είναι ξύπνια, περνούν από φάσεις δεκτικές, εξωστρεφείς, ανοίγοντας τα μάτια τους με έκπληξη και προσμονή προς τον έξω κόσμο, εναλλασσόμενες με φάσεις λιγότερο δεκτικές, εσωστρεφείς, όπου αποφεύγουν το βλέμμα, ενοχλούνται με τα ερεθίσματα ή είναι προβληματισμένα με τον αέρα στο στομάχι, τα πονάκια στην κοιλία, τη ζεστή ή την άβολη θέση τους.

Μάθετε να διαβάζετε τα σημάδια που σας δίνουν ώστε να ανταποκρίνεστε στο μωράκι σας κατάλληλα, με αυξημένα ή μειωμένα ερεθίσματα, ανάλογα με τη διάθεση και την εσωτερική του κατάσταση. Εκμεταλλευτείτε ιδιαίτερα στιγμές όπου βρίσκεται στη λεγόμενη ήρεμη εγρήγορση, δηλαδή με μάτια ανοιχτό, στυλωμένα και γεμάτα ενδιαφέρον, χαλαρωμένο, χωρίς στριφογυρίσματα και υπερβολικές, άσκοπες κινήσεις χεριών-ποδιών.

Δοκιμάστε να μαγνητοφωνήσετε ή να βιντεοσκοπήσετε μια αλληλεπίδραση με το μωρό σας. Έπειτα δείτε το πάλι, θα βρείτε ενδιαφέροντα σημάδια του μωρού που δεν είχατε αρχικά παρατηρήσει και από τη θέση του παρατηρητή, θα διαπιστώσετε τρόπους για να βελτιώσετε την επικοινωνία σας μαζί του.

Πέρα από τις λέξεις, το παιδί πρωταρχικά μαθαίνει τη γλωσσά από το περίβλημα της: τον τόνο της φωνής, που πρέπει να δείχνει ενδιαφέρον, με χρώμα και αντιθέσεις; Το κοίταγμα στα μάτια, τις εκφράσεις του προσώπου, για να συνδέσει συγκεκριμένες λέξεις με συναισθήματα; Τη στάση του σώματος μας, που πρέπει να είναι δεκτική και φιλική προς το νήπιο.
Αυτό σημαίνει πράγματα όπως να του μιλάμε κατεβαίνοντας στο επίπεδο των ματιών του, το σώμα μας να κλίνει ελαφρά προς τα μπροστά; Τις χειρονομίες και τις εκφράσεις με τις οποίες διανθίζουμε το λόγο, δίνουμε μη λεκτικά σημάδια ή προσθέτουμε χιούμορ. Το βρέφος μαθαίνει το παιχνίδι των ερωταποκρίσεων, το μπαλάκι που φεύγει από τον ένα συνομιλητή στον άλλο.

Απολαμβάνει την επανάληψη και τη μίμηση.

Ο γονιός πρέπει να δώσει συνειδητά σημασία σε όλα αυτά τα στοιχειά της επικοινωνίας του με το παιδί, το όποιο απορροφά τα πάντα, εισπράττει και αργότερα μιμείται το δικό μας τρόπο επικοινωνίας. Από τη μεριά του το μικρό θα χρησιμοποιήσει και το ίδιο τρόπους επικοινωνίας πριν και πέρα από τις λέξεις.

Γύρω στα πρώτα του γενέθλια, θα δείχνει με το δάχτυλο του κάτι που του αρέσει, θα κάνει γκριμάτσες, θα κάνει «γεια σου» με το χέρι του, θα ζητήσει κάτι από το γονέα με ένα επίμονο βλέμμα.
Αν το ενθαρρύνετε να εκφραστεί με αυτά τα μέσα, θα αντικαταστήσει γρηγορότερα το κλάμα ως τρόπο να σας ζητεί πράγματα.

Όσον αφορά την ωρίμανση του βρέφους, η κατανόηση προηγείται της έκφρασης και τα μη λεκτικά στοιχειά των λέξεων.

Γι' αυτόν το λόγο μια καθυστέρηση στο να καταλαβαίνει άπλες λεξούλες ή εντολές, όπως και η μη χρησιμοποίηση από μέρους του χειρονομιών, οπτικής επαφής και του δείκτη του χεριού ως μέσο επικοινωνίας με το γονιό έχουν πιθανή προγνωστική σημασία και χρειάζονται αμεσότερη διερεύνηση από ειδικό.
Μια πρώιμη διάγνωση προβλημάτων ακοής ή αυτιστικής συμπεριφοράς είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, γιατί ακολουθείται από πρώιμη παρέμβαση.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Παπαβέντση Στέλιου "Προικισμένα μωρά εμπνευσμένοι γονείς: για μια άλλη προσχολική ηλικία", εκδόσεις Πατάκη 2009.

 

Διαβάστε επίσης...


Διαφήμιση