familylife.gr
Μια αγχωμένη μαμά… στον ψυχαναλυτή

aghos_fovosΑγχώνεσαι με το παραμικρό; Αρρωσταίνει το μικρό σου και σε πιάνουν κρίσεις πανικού; Μπορείς να βάλεις σε μια σειρά την καθημερινότητά σου ή το άγχος σου σε κυριεύει; Δεν είσαι η μόνη.

Του Ιάκωβου Μαρτίδη, ψυχίατρου-ψυχοθεραπευτή, οικογενειακού σύμβουλου και συγγραφέα του βιβλίου Η ΑΓΑΠΗ ΣΤΗΝ ΠΡΙΖΑ

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει νιώσει άγχος. Εν τούτοις, ο ακριβής ορισμός του άγχους είναι δύσκολος, καθώς η έννοια αυτή χρησιμοποιείται για ένα μεγάλο εύρος συμπτωμάτων. Για την καλύτερη κατανόησή του αναφέρομαι πρώτα σ' ένα παρόμοιο συναίσθημα που είναι ο φόβος.

Τι είναι ο φόβος και τι το άγχος

Φόβος είναι το δυσάρεστο συναίσθημα που δημιουργείται ως απάντηση σε εξωτερικό πραγματικό κίνδυνο ή απειλή τον οποίον αντιλαμβανόμαστε συνειδητά. Η ένταση και η διάρκεια του φόβου είναι ανάλογη προς την ένταση, την διάρκεια και φυσικά το είδος του κινδύνου και ο φόβος υποχωρεί όταν το άτομο αναλάβει δράση που οδηγεί σε δράση ή φυγή. Ο φόβος περιλαμβάνει τόσο την ψυχολογική διάσταση, όσο και την σωματική του έκφραση όπως ταχυκαρδία, ταχύπνοια, τρόμος των μυών, διαστολή της κόρης των ματιών κ.α. Οι μεταβολές αυτές προετοιμάζουν το σώμα για μυική δραστηριότητα -αντιμετώπιση ή φυγή- ως απάντηση στο φοβικό αντικείμενο.

Άγχος, είναι το δυσάρεστο συναίσθημα που περιλαμβάνει αισθήματα τάσης, αβεβαιότητας, αγωνίας ή και φόβου σαν απάντηση σε κίνδυνο που συνήθως δεν είναι αναγνωρίσιμος ή αν είναι, προκαλεί δυσανάλογο άγχος σε σύγκριση με την πραγματικό κίνδυνο ή «απειλή». Όπως και ο φόβος, έτσι και το άγχος περιλαμβάνει την ψυχολογική διάσταση, δηλαδή ένταση, αγωνία, φόβο, αλλά και την σωματική διάσταση που μπορεί να εκδηλωθεί με ταχυκαρδία, ταχύπνοια, ιδρώτα, ζάλη, σφίξιμο στο στομάχι, κόμπο στο λαιμό, συχνουρία κ.α. Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση που δημιουργείται απέναντι σε στρεσογόνα γεγονότα και ψυχοπιεστικές καταστάσεις. Θεωρείται παθολογικό μόνον εάν δημιουργεί προβλήματα στην λειτουργικότητα, στην αποτελεσματικότητα ή στη συναισθηματική ηρεμία του ανθρώπου, οπότε τότε, αν χρονίσει, μπορεί να μετεξελιχθεί και σε κάποια αγχώδη διαταραχή.

Το άγχος αποτελεί µέρος της φυσικής άµυνας του οργανισμού. Εµφανίζεται όταν απειλούμαστε και πολύ συχνά όταν νομίζουμε ότι απειλούμαστε, ενώ αντικειμενικά δεν υπάρχει κίνδυνος ή απειλή. Υποχωρεί, όταν νιώσουμε ασφαλείς. Το άγχος ως ένα βαθμό είναι φυσιολογική αντίδραση σε πολλές περιπτώσεις, ενώ άλλες φορές όταν δεν ανταποκρίνεται σε υπαρκτά στρεσογόνα ερεθίσματα μπορεί να φτάσει στα όρια του παθολογικού.

Λίγο άγχος κάνει καλό...

Αξίζει να τονίσω ότι το άγχος, όπως και ο φόβος είναι χρήσιµα συμπτώματα, απαραίτητα και τα δύο για την προσαρμογή και την επιβίωση του ανθρώπου. Λειτουργούν σαν ένας κώδωνας κινδύνου στον εγκέφαλό μας. Όταν απειλούμαστε, ο συναγερμός χτυπάει και δίνει εντολή στο σώµα να μας προστατέψει. Αυτό αποτελεί µέρος της ίδιας απάντησης του τύπου «αγώνας ή φυγή», που βοήθησε τους προϊστορικούς προγόνους μας να επιβιώσουν. Τους έκανε να αντιδρούν γρήγορα, πολλές φορές ενστικτωδώς, όταν βρίσκονταν αντιμέτωποι με φυσικούς κινδύνους, όπως τα άγρια ζώα. Το ίδιο συμβαίνει και σήµερα όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με κάποιον κίνδυνο: σεισμό, φωτιά, πλημμύρα, ληστεία κ.α. Τότε εκδηλώνεται το λεγόμενο προσαρµοστικό (υγιές) άγχος. Αυτή η αγχώδης αντίδραση βοηθά στο να αντιδράσουμε γρήγορα για να προστατέψουμε τον εαυτό μας. Αυτή η κινητοποίηση και το γρήγορο της αντίδρασης, μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις στην κυριολεξία να σώσουν την ζωή μας.

Επίσης όταν αντιμετωπίζουμε καθημερινά γεγονότα μπορεί να αισθανθούμε άγχος. Για παράδειγμα όταν ανοίγουμε έναν λογαριασµό της Εφορίας, όταν μελετούμε για να δώσουμε εξετάσεις, να ταξιδέψουμε με αεροπλάνο, στο πρώτο ραντεβού, να κλείσουμε μια δουλειά που μας ενδιαφέρει πολύ, όταν ετοιμάζουμε κάποια οµιλία και σε χιλιάδες άλλες περιπτώσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αγχώδης αντίδραση μας βοηθά να εστιάσουμε στο συγκεκριµένο καθήκον, ώστε να κάνουμε το καλύτερο δυνατό. Εάν όμως η αγχώδης αντίδραση είναι υπερβολική και το άγχος μας πλημυρίσει, τότε δυνητικά υπάρχει πρόβλημα και ο κίνδυνος να είμαστε αναποτελεσματικοί, δηλαδή να αποτύχουμε στο στόχο μας είναι μεγάλος.

Ποια είναι η... πηγή του κακού;

Ψυχολογικοί και βιολογικοί παράγοντες συμβάλλουν στη δημιουργία αγχωδών διαταραχών. Η ψυχαναλυτική θεωρία αποδίδει το άγχος σε ενδοψυχική σύγκρουση. Από την άλλη, η γενετική προδιάθεση για τις αγχώδεις διαταραχές είναι σήμερα το αντικείμενο πολλών ερευνών. Ταυτόχρονα υπάρχουν πολλές οργανικές διαταραχές που προκαλούν άγχος και θα πρέπει ν' αποκλεισθούν από τον γιατρό.

Μερικές από τις πιο συχνές σωματικές νόσους που συνοδεύονται από άγχος είναι οι εξής:

• Καρδιαγγειακές, όπως για παράδειγμα, στηθάγχη, αρρυθμίες, πρόπτωση μιτροειδούς βαλβίδος, πνευμονικές εμβολές.

• Ενδοκρινικές, όπως υπερθυρεοειδισμός, φαιοχρωμοκύττωμα υπογλυκαιμία υποπαραθυρεοειδισμός, σύνδρομο Cushing.

• Επίσης άγχος μπορεί να προκληθεί από παρενέργειες φαρμάκων, κατάχρηση ουσιών ή από στερητικά σύνδρομα.

Υπολογίζεται ότι γύρω στο 4% του γενικού πληθυσμού παρουσιάζει σε κάποια στιγμή της ζωής του κάποια αγχώδη διαταραχή. Ειδικότερα, η απλή φοβία είναι η πιο συχνή αγχώδης διαταραχή που απαντάται στο γενικό πληθυσμό, ενώ πιο συχνά ζητούν θεραπεία τα άτομα που παρουσιάζουν διαταραχή πανικού.

Η διαταραχή Πανικού, οι φοβίες και η ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή είναι πιο συχνές σε βιολογικούς συγγενείς πρώτου βαθμού ατόμων που έχουν παρουσιάσει τη διαταραχή.

Ψυχραιμία λοιπόν και θετική σκέψη είναι απαραίτητες γιατί πολλές φορές ο καλός χειρισμός του προβλήματος βοηθά προς την επίλυση του προβλήματος, ενώ ο πανικός, η παρορμητικότητα και η υπερβολή επιτείνει το πρόβλημα.

 

Διαβάστε επίσης...


Διαφήμιση